Poród w pierwszym miesiącu ubezpieczenia a wysokość zasiłku macierzyńskiego

Obowiązująca obecnie ustawa zasiłkowa daje możliwość uzyskania wysokiego zasiłku macierzyńskiego po opłaceniu jednej składki od maksymalnej podstawy wymiaru składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe.

Z możliwości tej korzysta wiele przyszłych mam prowadzących działalność gospodarczą.

Decydując się na przystąpienie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego na miesiąc przed porodem, przyszła mama powinna zdawać sobie jednak sprawę z tego, że może ją  spotkać przykra niespodzianka – zamiast zasiłku w maksymalnej wysokości – może otrzymać świadczenie naliczone od minimalnej podstawy.
Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia m.in w przypadku porodu przed planowanym terminem.

Dlaczego tak się dzieje?

Na początek kilka uwag teoretycznych:

Co do zasady podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą stanowi przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy (poród). Przychodem jest kwota stanowiąca podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe – czyli kwota zadeklarowana na to ubezpieczenie (po odliczeniu 13,71 % tej kwoty). W sytuacji, gdy ubezpieczona podlega ubezpieczeniu chorobowemu krócej niż 12 miesięcy, pod uwagę bierze się przychód z tylu miesięcy, przez ile była opłacana składka na ubezpieczenie chorobowe. Jeżeli składka była opłacana tylko przez jeden miesiąc – podstawę wymiaru zasiłku będzie stanowił ten miesiąc.

W każdym z tych wypadków podstawę wymiaru zasiłku stanowi przychód osiągnięty za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczeniaOkres uwzględniany w podstawie wymiaru zasiłku nie może być bowiem dłuższy niż 12 miesięcy ale i nie krótszy niż pełny miesiąc kalendarzowy i musi w całości przypadać na czas aktualnego ubezpieczenia.

Co dzieje się w sytuacji, gdy poród nastąpi w pierwszym miesiącu ubezpieczenia?

Załóżmy taką sytuację: Pani X jest w ciąży, planowany termin porodu to 20 kwiecień. Pani zgłasza się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z dniem 1 marca i deklaruje jako podstawę wymiaru składki na to ubezpieczenie kwotę maksymalną, następnie w dniu 28 marca rodzi dziecko.

Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy zasiłkowej – jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego, podstawę wymiaru zasiłku stanowi najniższa miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe za miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku.

Innymi słowy, przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego w sytuacji gdy ubezpieczenie chorobowe nie obejmuje pełnego miesiąca kalendarzowego (od 1 do ostatniego dnia miesiąca)  – przychód zadeklarowany  z niepełnego miesiąca kalendarzowego zastępowany jest kwotą najniższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe.

Najniższa kwota podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a także ubezpieczenie chorobowe osób ubezpieczonych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej  nie  może być niższą od:

  • 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek,
  • 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę – w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej.

Zatem wracając do naszego przykładu – Pani X mimo zadeklarowania podstawy maksymalnej otrzyma zasiłek od obowiązującej ją minimalnej podstawy wymiaru składek.

W pierwotnej wersji art. 49 ust. 1  stanowił: „Jeżeli niezdolność do pracy powstała w pierwszym miesiącu kalendarzowym ubezpieczenia chorobowego…[…]”

W obecnym brzmieniu wskazany artykuł mówi o niezdolności do pracy powstałej przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego[…].

Oznacza to, że przedstawiona powyżej zasada obowiązuje w sytuacji, gdy poród ma miejsce w pierwszym miesiącu ubezpieczenia, a także w drugim miesiącu ubezpieczenia, gdy  pierwszy nie był miesiącem pełnym.

Zatem przykładowo:

Pani X przystępuje do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z dniem 5 marca, deklaruje jako podstawę wymiaru składki na to ubezpieczenie kwotę maksymalną, od tej podstawy opłaca składki, a następnie w dniu 20 kwietnia rodzi dziecko –  zasiłek zostanie naliczony od obowiązującej ją podstawy minimalnej.

Planując przystąpienie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego warto zatem mieć na uwadze, że jeżeli prawo do świadczeń powstanie w pierwszym miesiącu po przystąpieniu do ubezpieczenia chorobowego,  albo też w drugim miesiącu ubezpieczenia a pierwszy miesiąc nie będzie miesiącem pełnym -zasiłek macierzyński naliczony zostanie od podstawy minimalnej (30% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę lub 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego) niezależnie od tego, jaka podstawa została zadeklarowana.

Trzeba pamiętać także, że z sytuacją taką mamy do czynienia nie tylko w razie porodu przed terminem, ale także w sytuacji gdy nasze zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego dotrze do ZUS za późno, w związku z czym ubezpieczenie nie będzie trwało przez pełen miesiąc kalendarzowy.


Jedna myśl na temat “Poród w pierwszym miesiącu ubezpieczenia a wysokość zasiłku macierzyńskiego

  1. Anna Godula says:

    A co w sytuacji gdy pierwszy dzień miesiąca jest dniem ustawowo wolnym od pracy (np 1 listopad?) NIgdzie nie ma przepisu o tym mówiącym. NIgdzie nie ma powiedziane że trzeba zgłosić sie z data do przodu np 30 października. A w końcu 1 listopad to dzień ustawowo wolny.
    A przepisy KP jak sie do tego mają?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *